Şerif Mardin – Türkiye’de Toplum ve Siyaset

  • Lassweel bilhassa otoriter tiplerin müşterek vasıflarını tesbit etmeye uğraşmıştır. Lasswell’e göre bu gibi şahsiyetlerin ortaya çıkmasında en mühim unsurlardan biri bu şahısların bir “güvensizlik” hissi ile meşbu olmalarıdır. Şahsiyetin en derin tabakalarında, bu güvensizlik, şahsın kendine karşı güvensizliği olarak ortaya çıkar. Ferdin hayat tecrübesinde kendine karşı güven veya saygının azalmasını intaç ettiren bir hadise olmuştur. Ferdin kendine karşı güvensizliği daha sonra başkalarına karşı gösterilen bir güvensizlik şeklinde tecelli eder ve emniyetsizlik duygusu, umumiyetle, insanların tabiatıyla kötü olduklarına inanmak kisvesine bürünür.
    Böylece, insanlar umumiyetle kötülüğe meyyal olduklarından, bunların kendi iyilikleri için bir velayet altına alınmaları mecburiyeti ortaya çıkmış olur. Diğer bir netice de şudur: otoriter şahsiyete göre hürriyet insanların “kolayca istismar edebilecekleri” bir mefhumdur ve bundan dolayı son derece tehlikeli bir fikirdir [Harold Lasswell, Power and Personality, Londra, 1948]
  • Sultan Mahmud, Osmanlı padişahları arasında devletin gerilemesini durdurmak için en çok didinmiş padişahlardan biri idi. Kendi iradesini zorlayarak ve bazan da kısa zamanda bir netice elde etmek için zecri tedbirlere başvurarak imparatorluğa yeniden can katmaya çalışmıştı. 1828-29 Osmanlı-Rus harbinin başlamasından önce divanda yapılan müzakerelerde, kendisi harbe girmenin artık zamanının gelmiş olduğu tezini savunanların görüşünü kabul etmişti. Buna karşılık, barış taraftarları ordunun bir harbe girmek için hazırlıklı olmadığını ileri sürüyorlardı. Sultan Mahmud’un bu fikirlere karşı dikkate değer cevabı, aradaki farkın Allah’ın gücüne güvenerek kapatılabileceği olmuştu. Bunun üzerine yenici gruptan izzet Molla, “Bu devlet şer’i devleti midir yoksa akıl devleti midir?” diye başlayan ve ve “gâh şer’i devleti, gâh akıl devleti olmak tenakuzdur” diye devam eden meşhur cevabını vermişti. İzzet Molla’nın tarafı dinlenmedi ve bilinen neticelerle harbe girildi. [İhsan Sungu, “Mahmud II’nin İzzet Molla ve Asâkir-i Mansure Hakkında Bir Hattı”, Tarih Vesikaları I (1941), 170]
Advertisements

Yazar: Ömer M.

Kim ki bize anlatır kendini? Hatırlatmıyorsa bir kişi kendini unuttu diye kınamamalı hiçbir kimseyi.

Düşüncenizi belirtin