Öğretim Stratejileri, Yöntem ve Teknikleri

  • Temel aşamalar;
    • Öğretimin hedefleri / davranışlar (Öğrenci kazanımları)
      • Niçin eğitim? Ne tip birey?
    • Kapsam, içerik, muhteva (Üniteler ve konular)
      • Ne öğreteceğiz?
    • Eğitim durumları / öğrenme yaşantıları
      • Nasıl öğreteceğiz? Ne kadar zamanda öğreteceğiz? Nerede öğreteceğiz?
    • Sınama durumları (Ölçme ve değerlendirme etkinlikleri)
      • Ne kadar öğrenme oldu? Hedeflere ne düzeyde ulaşıldı?
  • Öğretme-Öğrenme kuramları > Öğretim stratejileri (yaklaşımlar) > Yöntemler (yollar) >Teknikleri (uygulama)
  • Öğretme-Öğrenme kuramları [Hedef] [Temel felsefe]
    • Programlı (Programlandırılmış) öğretim – Skinner
      • Davranışçı öğrenme kuramı.
      • Okul veya okul dışı için bireyselleştirilmiş. Bireysellik ön plandadır.
      • Bilgi küçük parçalara ayrılır, her aşama pekiştirilir.
      • Kademeli ve zincirlemedir.
    • Okulda öğrenme modeli – Carroll
      • Üç temel dayanak;
        • İyi öğrenen ve iyi öğrenemeyen öğrenciler vardır.
        • Hızlı öğrenen ve hızlı öğrenemeyen öğrenciler vardır
        • Uygun koşullar altında genelde öğrenciler benzerdir.
      • Her öğrenci uygun şartlar altında nitelikli öğrenmeye kavuşabilir.
      • Beş temel öğe vardır: 1- Yetenek, 2- Öğretimin kalitesi, 3- Öğretimi anlama yeteneği, 4- Sebat, 5- Öğrenmeye ayrılan süre
      • Bu yöntemden kaynaklanan iki yöntem vardır;
        • Bireyselleştirilmiş öğretim sistemi. Keller
        • Tam öğrenme. Bloom
    • Tam öğrenme – B. Bloom
      • Bilişsel öğrenim kuramı
      • Sınıftaki öğrenci seviyeleri normal dağılım gösterir. Her öğrenciye göre uyum sağlanırsa tam öğrenme olur.
      • Üniteler düzenlenir ve üniteler öğrenilmeden geçilmez.
      • Hazır bulunuş ve uygun zaman tanınırsa her öğrenci başarılı olabilir.
      • Okullar öğrencilerin değişmeyen özellikleri üzerinden değil, değişebilir özelliklerini düzenleyerek eğitim vermelidir.
      • İpucu, pekiştirme, katılım, dönüt ve düzeltme vardır.
      • Tam öğrenme standardına (min. %70) ulaşamayan öğrenciye ek ders. Not verme yoktur.
      • Tam öğrenme modelinin değişkenleri
        • Öğrenci nitelikleri (Giriş davranışları)
          • Akademik özgüven (benlik): öğrenme süresince başarılı olunacağına dair inanç.
          • Sözel-İşlemsel yetenek
          • Derse yönelik tutumlar
          • Bilgi ve beceriler
        • Öğretim hizmetinin niteliği
          • İpuçları: sözel, görsel, yaşantılara dayalı > davranış kuralı oluşturma ve uygulama > görev ve
          • Öğrenci katılımı
            • Disiplin için: sorunun kaynağını belirleme sorumluluk verme.
          • Pekiştirme
          • Dönüt ve düzeltme (geri bildirim)
            • 1- Yönlendirici, 2- Güdüleyici, 3- Pekiştirici
    • İşbirlikçi (kubaşık) öğrenme – Slavin, Vygotsky, J.Dewey, Bandura, Kagan
      • Öğrenciler küçük heterojen gruplar hâlinde birbirleri ile birlikte çalışarak, etkileşimle.
    • Yapılandırmacılık – Piaget, Vygotsky, Bruner, J.Dewey
      • Öğrenme, bilginin zihinde yapılanması ile olur.
      • Sorumluluk öğrencidedir.
      • Öğretmen öğretmez, öğrencilerin öğrenmesini sağlar, öğrencilerle işbirliği içindedir.
      • Bilgi tam olarak gerçeği yansıtmadığı için gerçeklik kavramı yaşantılara göre şekillenir.
      • Bilgiye “hipotez” nazarı ile bakılır. Bilgi, birey tarafından yapılandırılır.
      • Yeni bilgiler eskileri üzerine bina edilir.
      • “Etkinlik merkezli” eğitim etkinlikleri yapılır. Sosyal etkileşimle öğrenme daha etkilidir.
      • İki temel kuram ön plandadır
        • Bilişsel yapılandırmacılık: J. Piget’e göre zihinsel yapıda oluşan denge süreci
        • Sosyo-kültürel yapılandırmacılık: Vygotsky’e göre çevre ile etkileşim ile oluşur.
      • Öğrenme-öğretme süreci aşamaları
        • Bilgiler harekete geçirilir
        • Yeni bilgi
        • Bilginin anlaşılması: özümleme, uyma.
        • Bilgiyi uygulama
        • Bilginin farkında olma
      • Sarmal ve modüler program desenleri
    • Çoklu zekâ – Gardner
      • Öğrencinin bir ya da daha fazla alandaki ürün ortaya koyma kapasitesi.
      • Mantıksal/Matematiksel Zekâ, Sözel Zekâ, Bedensel/Kine statik Zekâ, Görsel/Uzamsal Zekâ, Müziksel/Ritimsel Zekâ, Sosyal/Bireylerarası Zekâ, Bireysel/Öze(İçe) Dönük Zekâ, Doğa Zekâsı
    • Temel öğretme modeli – Glaser
      • Hem davranışçı hem bilişsel yaklaşım sentezi
      • Dört öğe: hedef, giriş davranışlar, ortam, değerlendirme
    • Basamaklı öğretim modeli – Nunley
      • İlerlemeci öğretim kuramı & yapılandırmacı öğretim kuramı
      • Basamaklar
        • Yaratıcı düşünce, eleştirel düşünce, etkin düşünce
        • Temel bilgilerin seçilmesi, uygulanmasıdır. Görevlerin yerine getirilmesi.
        • Öğrenci ilgi ve yeteneğine uygun alana yönelmesi
  • Öğretim-Öğrenme stratejileri yaklaşımları [Hedef] [Yaklaşım]
    • Öğretim stratejisi: Öğretmenin kullanacağı yöntem-teknik, zaman-süre ve ara.-gereç düzenlemesi. Hedefe ulaşmak için izlenen genel yoldur.
    • Sunuş yolu – Asubel
      • Önce genel bilgiler, sonra ayrıntılar. Tümdengelim. Bütünden parçaya, genelden özele…
      • Bilgiler düzenli, öğretmen etkin. Konular ardışık.
        • Öğretim planı > Giriş > Kavram > Bilişsel yapı güçlenmesi
      • Konu ve öğretmen merkezlidir. Öğrenci ve öğretmen arasında etkileşim var. Öğrenciye hazır bilgi sunulur. Öğrenci zihinsel hazırlığa ve ön bilgiye sahip olmalıdır.
      • Anlatım, soru-cevap, seminer… Çok sayıda örnek kullanılır.
      • Hedef alanı: bilme
      • Zaman tasarrufu sağlar
      • Dilsel anlatım becerisini geliştirir.
      • Grubun kalabalık olması hâlinde ekonomiklik sağlar.
      • Soyut kavramların açıklanmasında kolaylık sağlar
    • Buluş yolu – Bruner
      • Öğrenci merkezli. Tümevarımsal.
      • Bruner’e göre öğrenci bilgiye kendi ulaşmalı, keşfetmeli.
      • Örnek olay, tartışma, münazara, panel, problem çözme…
      • Hedef alanı: kavrama, analiz, değerlendirme
      • Zihinsel süreç: tümevarım, analoji-diyalektik, problem çözme, eleştirel yaklaşım…
      • Zihinsel gelişim hayat boyu devam eder.
    • Araştırma-İnceleme yolu – J. Dewey
      • Öğrenci merkezli. Tümüyle öğrenci aktiftir.
      • Gösterip yapma, soru-cevap, beyin fırtınası…
      • Öğretmen kaynak önermez.
      • Hedef alanı: uygulama, analiz, sentez, değerlendirme
      • Zihinsel süreç: tümdengelim, tümevarım, eleştirel düşünme, akıl yürütme kullanılır
    • Tam öğrenme – B. Bloom
      • Öğretmen ve öğrenci merkezli
      • Tüm teknikler kullanılır
      • Hedef alanı: tüm hedefler
      • Zihinsel süreç: tümevarım, analoji-diyalektik, problem çözme, eleştirel yaklaşım…
  • Öğretim yöntemleri [Bilişsel, Duyuşsal, Psiko-Motor] [Yol]
    • Anlatım, Tartışma, Örnek olay, Gösterip yaptırma, Deney, Problem Çözme, Proje Temelli Öğrenme, Bireysel Çalışma
  • Öğretim teknikleri [Bilişsel, Duyuşsal, Psiko-Motor] [Uygulanma biçimi]
    • Grupla
      • Beyin Fırtınası,
        • A. Osbourn tarafından geliştirilmiştir.
        • İki bölümdür; 1- fikir oluşturma, 2- fikirleri değerlendirme
      • Gösteri, Soru-Cevap (Sokrat Metodu), Drama (Bağımsız Rol Yapma). Rol Yapma (Sosyo-Drama, Psiko Drama), Benzetim (Simülasyon), İkili ve grup Çalışması. Mikro Öğretim, Eğitsel Oyunlar, Altı Şapkalı Düşünme Tekniği, Ekiple Öğretim, Balık Kılçığı Tekniği(K.İshikawa), Laboratuar Metodu, Akran Öğrenme, İstasyon Tekniği, Öykü Oluşturma Yöntemi, 5E Öğretim Modeli, Akvaryum Tekniği, Görüş Geliştirme, Vee Diyagramı…
      • Altı Şapkalı Düşünme Tekniği
        • Beyaz (Bilim Adamı/Tarafsız): Objektif
        • Kırmızı (Duygusal/Ateş): Kişiye özgü duygular
        • Siyah (Karamsar/Yargıç): Eleştirel ve olumsuz yönden
        • Sarı (İyimserlik/Güneş)
        • Yeşil (Yaratıcı/Bitki): Alternatif ve orijinal
        • Mavi (Değerlendirici/Gökyüzü): Tüm yönleri ile
      • Görüş geliştirme
        • Birey, görüşünü diğer kişilerin görüşünden yararlanarak geliştirir.
        • Katılımcılar görüşe ne kadar katıldıklarını belirten “katılıyorum, kararsızım…” şeklinde ifadede bulunurlar.
      • Sokrat Metodu
        • Üst düzey metinlerin açığa çıkması için öğrencileri aktif kılan teknik.
      • Zihin ve Kavram Haritaları
        • Zihin haritaları: 1- Konu belirleme, 2- serbest düşünme, 3- İlişkilendirme
        • Kavram haritaları
          • Örümcek kavram haritası
          • Hiyerarşik kavram haritası
          • Akış Şeması
          • Sistem kavram haritası
    • Bireysel
      • Bireyselleştirilmiş Öğretim, Bilgisayar Destekli Öğretim
      • Programlı Öğretim
        • Davranışçılık kuramının bir ürünüdür.
        • Doğrusal modelleme planı. Skinner
        • Dallara ayrılan program
        • Skinner’in pekiştirme ilkeleri
          • Küçük adımlar ilkesi
          • Etkin katılım ilkesi
          • Anında düzeltme ilkesi
          • Öğrenmenin ilerlemesi ilkesi
          • Bireysel hız ilkesi
          • İpucu verme
          • Performans değerlendirmesi
    • Sınıf dışı
      • Gezi, Gözlem, Görüşme, Sergi, Proje, Ödev, Görüşme, Eğitsel Oyunlar
  • Zıt panel: iki grup karşılıklı soru sorar cevap verir.
  • Forum: dinleyiciler katılımcılara doğrudan soru sorabilirler
  • Panel: 3-5 kişilik katılımcı dinleyicilere olayı farklı açılardan anlatır
  • Sempozyum: bilimsel ve akademik konular oturumlar halinde aktarılır. Dinleyici soru ve düşünceleri süreç içinde değerlendirilir.
  • Kollegyum: uzman grup ve öğrenciler
  • Philips 66: Altışar kişilik gruplar 6 dakikada karara varır.
  • Hızlı Tur
    • Soru sorulur ve düşünmeleri istenir
    • Her öğrenci sırayla fikrini söyler
    • Sırası gelen öğrenci önceki söylenenleri tekrar etmez. Söyleyecek sözü olmayan “geçiniz” der.
  • Örnek Olay: Neden-sonuç ilişkilerine dayalı çözüm yolları önerilmesi önemlidir.
  • Tombala: yatay ve dikey olarak düşünceler kartlara yazılır. Kartlar öğrencilere rastgele dağıtılır.
  • Tereyağı-Ekmek: Öğrenci önce kendi başına düşünüp sonra diğer öğrencilerle paylaşır. Düşünceler paylaşıldıktan sonra sınıfla paylaşılır. Öğrenciler aktiftir. Düşünme ve eksikleri gidermeyi sağlar.
  • Vee diyagramı: Kavram öğretme amaçlıdır. V harfinin sağına yapılacaklar yazılır. Odak soru V’nin ortasına, araç gereçler V’nin altına yazılır.
  • Yansıtıcı düşünme: geçmişten ders çıkarıp geleceği kurgulama.
  • Durağan bilgi: Entegral konusu hakkında çocukların bilgisi olmadığı gibi hiçbir zaman da kullanmayacak olmaları.
  • Hedef alanları ve öğretim yöntem teknikleri
    • Bilişsel hedefler: anlatım, soru-cevap, bilgisayar destekli, beyin fırtınası…
    • Duyuşsal hedefler: tartışma, işbirlikçi, drama, örnek olay…
    • Psiko-motor hedefler: gösterip-yaptırma, gösteri, deney, mikro öğretim…
  • Öğrenme durumları ve öğretim stratejileri
    • Bilme: sunuş yoluyla; anlatım, soru-cevap, gözlem-seminer…
    • Kavrama: buluş yoluyla, çoklu zeka; tartışma, örnek olay, beyin fırtınası
    • Uygulama, analiz, sentez, değerlendirme: araştırma-inceleme, işbirlikçi, yapılandırmacı, çoklu zeka; gösterip-yaptırma, proje tabanlı, deney, drama, simülasyon
    • Tüm hedef alanları: tüm öğrenme; tümü
  • Eğitim durumlarının değişkenleri: öğrenci-öğretmen-öğretim programı.
Advertisements

Yazar: Ömer M.

Kim ki bize anlatır kendini? Hatırlatmıyorsa bir kişi kendini unuttu diye kınamamalı hiçbir kimseyi.

Düşüncenizi belirtin